Q&A Amorfortia met onze conservator Dorine

Museum Flehite heropent op 17 juli als Museum Amersfoort, met een nieuwe vaste tentoonstelling vol inspirerende verhalen. Stadsconservator Dorine Maat van vertelt over de nieuwe vaste tentoonstelling over de geschiedenis van Amersfoort: Amorfortia.

Waarom verandert Museum Flehite in Museum Amersfoort?

“Omdat we duidelijker willen laten zien waar we voor staan. We zijn het museum van de stad en vertellen verhalen die raken aan Amersfoort en haar inwoners. Deze nieuwe naam maakt direct duidelijk wat bezoekers kunnen verwachten. Er verandert veel meer dan alleen de naam. Met de nieuwe vaste presentatie Amorfortia introduceren we ook een bredere blik op de geschiedenis van de stad. We verbinden erfgoed, kunst en actuele maatschappelijke thema's nu sterker met elkaar.”

Wat is Amorfortia precies?

“In de nieuwe vaste presentatie Amorfortia maakt de bezoeker een reis door de geschiedenis van Amersfoort, van de prehistorie tot nu. Je start bij de tentoonstelling met bij een grote multimediale stadsmaquette. Deze laat zien hoe Amersfoort groeide van een kleine nederzetting tot de stad van vandaag. Niet de jaartallen staan centraal, maar de verhalen van de mensen die de stad hebben gevormd. Van bierbrouwers en kunstenaars tot migranten, bestuurders, pelgrims en bewoners van nu. Amorfortia is de naam voor Amersfoort op een stadskaart uit 1588. Vrij vertaald uit het Latijn betekent het 'sterke liefde'. Een mooie naam voor een tentoonstelling over de band tussen de mensen en hun stad. Natuurlijk zullen veel inwoners herkenning ervaren bij de tentoonstelling. Bezoekers van buiten ontdekken via Amorfortia wat Amersfoort bijzonder maakt en hoe de stad verbonden is met grotere nationale en internationale ontwikkelingen.”

Waarom moest deze nieuwe vaste presentatie er komen?

“Amersfoort heeft een rijke geschiedenis. Het zijn vooral mensen die een stad maken. Met Amorfortia willen we laten zien hoe persoonlijke verhalen, grote gebeurtenissen en maatschappelijke ontwikkelingen samen de geschiedenis van Amersfoort vormen. Deze nieuwe tentoonstelling vertelt een breder en actueler verhaal. We kijken naast bekende historische gebeurtenissen, ook naar thema's die vandaag nog steeds actueel zijn. Denk aan migratie, identiteit, ongelijkheid, macht, ondernemerschap en gemeenschapszin. Hierdoor is het verhaal van onze geschiedenis ook herkenbaar is voor bezoekers van nu.”

Voor wie is Amorfortia gemaakt?

“Voor iedereen die nieuwsgierig is naar Amersfoort. Voor inwoners die hun stad beter willen leren kennen én voor bezoekers die Amersfoort voor het eerst ontdekken. De tentoonstelling nodigt uit om na te denken over het heden. Veel onderwerpen uit het verleden zijn verrassend actueel. Vragen over wie erbij hoort, wie invloed heeft en hoe een stad verandert. De tentoonstelling vertelt de verhalen van Amersfoort, en altijd vanuit het perspectief van de mensen die hier leefden, werkten, geloofden, ondernamen en droomden.”

Wat zijn enkele bijzondere objecten die bezoekers kunnen zien?

“In Amorfortia worden historische objecten gecombineerd met schilderijen en andere kunstwerken. Daardoor ontdek je wat er gebeurde en hoe mensen hun wereld zagen en verbeeldden. Kunst helpt ons om anders naar de stad te kijken. Er zijn zo veel bijzondere objecten te zien. Bijvoorbeeld een urn van meer dan drieduizend jaar oud, de stadssleutels die speciaal werden gemaakt voor een bezoek van Napoleon maar die hij vergat mee te nemen, een echte celdeur uit de Dieventoren met eeuwenoude graffiti, objecten die vertellen over de migratiegeschiedenis van de stad, lokale tabaksteelt, bierindustrie en natuurlijk de klassiekers: de schilderijen van meesters als Jacob van Campen, Mathias Withoos en zijn beroemde dochter Alida Withoos.”

Wat is volgens jou het meest verrassende verhaal in de tentoonstelling?

“Moeilijke keuze. Ik denk dat veel bezoekers verrast zullen zijn door de verhalen van vrouwelijke bierbrouwers. In de late middeleeuwen telde Amersfoort ongeveer honderd brouwerijen. Het waren vaak vrouwen die het bier brouwden. Eén van hen was Christina van Vierssen. Na de dood van haar man in 1802 hield zij de brouwerij Het Klaverblad nog vijftien jaar lang in haar eentje draaiende. De brouwerij is verdwenen. De gevelsteen is te zien in Amorfortia. Ook treffend vind ik de belangrijke rol van tabak voor de economie van Amersfoort. Zo was er begin 1900 de Amersfoortse tabaksfabriek SOPLA. Deze adverteerde jarenlang met de slogan "Steeds Onder Prima Leiding Gemaakt". De inwoners van Amersfoort maakten daar al snel iets anders van: "Stinken Ontzettend, Probeer Liever Andere". Toch waren de kleine sigaartjes van SOPLA enorm populair. Rond 1930 rolden er zo'n 1,3 miljoen per week uit de fabriek.

Waarom moeten mensen komen kijken naar Amorfortia?

In Amorfortia sta je er midden in de geschiedenis. Je ziet de echte objecten, ontmoet de mensen achter de verhalen en ontdekt hoe alles met elkaar verbonden is. Het is een ervaring die je alleen in het museum kunt beleven. Amersfoort is niet alleen gevormd door beroemde bestuurders, kunstenaars of ondernemers, maar ook door duizenden gewone inwoners. Hun verhalen samen vormen de geschiedenis van de stad. De tentoonstelling eindigt bewust niet met een punt, maar met een vraag. Logisch want de geschiedenis van Amersfoort gaat door. De inwoners van vandaag schrijven mee aan het volgende hoofdstuk.”

Wat hoopt u dat bezoekers meenemen na hun bezoek?

“Ik hoop dat mensen inzien dat een stad nooit af is. Dat ze na het museumbezoek met andere ogen naar de stad gaan kijken. Misschien lopen ze na een bezoek aan Amorfortia langs een straat, gebouw of plein waar ze al honderden keren zijn geweest en zien ze ineens het verhaal erachter. Ik hoop dat bezoekers door de persoonlijke verhalen in de tentoonstelling wellicht daarna ook elkaar in een bredere context kunnen zien en elkaar beter begrijpen. We leven in een tijd waarin veel mensen zoeken naar verbinding en betekenis. Verhalen uit het verleden laten zien dat veranderingen, verschillen en nieuwe ontmoetingen altijd onderdeel zijn geweest van de stad. Dat helpt om ook naar het heden te kijken.”

Waarom zou een jonge bezoeker zich interesseren voor een urn van drieduizend jaar oud?

“Als je een urn vluchtig voorbij loopt, zul je misschien denken: oude pot. Als je er even bij stilstaat, laat binnenkomen dat hier duizenden jaren geleden al mensen woonden, die elkaar liefhadden, die rouwden en hun doden begroeven, in urnen die ze met hun eigen handen bouwden en versierden, dan herken je misschien dat die eeuwen eigenlijk een minder grote afstand zijn dan je misschien denkt. Wie waren zij? Hoe leefden ze? Wat vonden ze belangrijk? Door die verhalen te verbinden aan grotere thema's ontstaat een geschiedenis die ook voor de bezoekers van nu relevant is."

Is de tentoonstelling af of blijft deze zich ontwikkelen?

“De basisopstelling is vast, maar geschiedenis is nooit af. Nieuwe onderzoeken, nieuwe perspectieven en nieuwe verhalen kunnen aanleiding zijn om onderdelen aan te vullen of aan te passen. Daarnaast heeft het museum een collectie van 27.000 objecten, waar genoeg bijzonders tussen zit dat nu niet te zien is. Door de tijd heen zullen er objecten gewisseld worden, zodat we ook verschillende objecten en kunstenaars kunnen laten zien. Zo blijft het museum ook elke keer weer verrassen. Juist de mensen die denken dat ze de stad al helemaal kennen moeten komen. We merken vaak dat bezoekers verrast worden door onbekende verhalen achter plekken, gebouwen en personen die ze dagelijks tegenkomen. Na een bezoek aan deze tentoonstelling zal de stad nog meer gaan leven: het geeft een nieuwe dimensie aan Amersfoort”.